Bamboe

De ontdekking van de Hortus: Winterse vrienden

Het kan vriezen en het kan dooien in januari en februari. Nederlandse winters zijn niet meer wat ze geweest zijn. Waar zijn de pittoreske winterse taferelen gebleven die op 16e en 17e eeuwse schilderijen van Pieter Brueghel en Hendrick Avercamp worden getoond? Begin januari komen deelnemers aan de laatste Elfstedentocht van 1997 bijeen in het schaatsmuseum in Hindeloopen. Zou er ooit weer een ‘Tocht der tochten’ verreden worden? Heel even gloort er hoop. Een dag later gaat het flink vriezen. In Noordlaren en enkele andere plaatsen in Nederland wordt hard gewerkt om de ijsbaan tiptop in orde te maken voor een mogelijke marathon op natuurijs. De volgende dag blijkt dat al die marathonschaatsers niet over één nacht ijs kunnen gaan. De dooi komt eraan.

De gedachte aan een ijskoude winter doet niet ieders hart smelten. Veel mensen kunnen niet wachten tot de zomerbanden weer aan de auto kunnen worden bevestigd.

De natuur is ondertussen druk doende zich voor te bereiden op de komende lente, ook al is dat op het eerste oog misschien niet te zien. Ondergronds gebeurt natuurlijk het een en ander. Voor de eerste steeltjes van voorjaarsbloemen tevoorschijn komen hebben ze al een weg afgelegd onder het aardoppervlak. En aan struiken en bomen verschijnen voorzichtig knoppen.

Toch zijn er ook bomen en planten die in de herfst niet hebben meegedaan aan het ‘ontgroeningsritueel’. De pijnboom en bamboe behouden hun groene kleur in de winter. Samen met de winterbloeiende prunus staan ze in de Chinese kunst en bij de inrichting van Chinese tuinen bekend als ‘de drie vrienden van de winter’. Een pijnboom kan overleven onder de guurste omstandigheden en staat symbool voor innerlijke kracht. Bamboe is een elegante en sterke plant die in de winter grote hoeveelheden sneeuw kan dragen zonder te breken en staat daarom symbool voor flexibiliteit. En omdat een pruimenboom de enige boom is die in de winter kan bloeien symboliseert deze spiritualiteit en toekomst.

Het trio kan vrieskou trotseren en wordt geassocieerd met bestendigheid, lang leven en moed. In onze Chinese tuin zijn ze alle drie te bewonderen.

Nu de Nederlandse winters beduidend minder streng zijn geworden is het niet meer zo’n kunst om te overleven. De zachtere en warmere winters leiden ook tot vroegere voorjaren. Bloemen die eerder gaan bloeien, bomen die eerder knoppen krijgen. De exclusieve club ‘vrienden van de winter’ kan dus binnenkort nieuwe aanwas verwachten. Mochten winterse winters in de toekomst tot het verleden gaan behoren dan nemen we afscheid van de vrienden van de winter. Dan blijven enkel vroeg- en laatbloeiers over.

De ontdekking van de Hortus is een column van Wietske Couperus.
Lees de vorige column Beloftevol van Wietske
Alle columns van Wietske

naar nieuwsoverzicht